Op een gezicht kun je vele emoties aflezen. Maar nu, in deze corona-tijd, zijn we wel wat beperkter, of toch niet?

In het geval van woede bij voorbeeld zie je de gespannen spieren in het gezicht en hoe de persoon die tracht te onderdrukken. Het gezicht van iemand leert jou heel veel over die persoon. Het zijn allemaal uitdrukkingen van emoties: de manier van kijken, oogcontact of neergeslagen ogen, mondhoeken naar beneden, lippen op elkaar geperst, dromende ogen, actief volgende ogen… Ook bewegingen en gebaren vertellen veel over hoe iemand zich voelt of wat hij van plan is. Observeer het gedrag van iemand die een einde aan een gesprek wil maken, hoe hij zich lichtjes afwendt, sneller van steunvoet verandert, oogcontact vermijdt…

De kwaliteit van interactie kan dus ‘afgelezen’ worden aan de non-verbale communicatie en dit zowel in ons dagelijkse leven als in ons beroepsleven. Als we binnenkort terug op restaurant mogen gaan observeer dan eens de andere tafeltjes. Je merkt meteen waar de relatie goed zit of waar de liefde uitgeblust is en waar er meer interesse is voor de sociale media… Dat fenomeen merk je ook op je werk. Bekijk de synchroniciteit in lichaamstaal tussen collega’s die professioneel goed met elkaar kunnen samenwerken en de niet-synchrone lichaamstaal tussen personen die elkaars professionaliteit betwisten.

Omdat onze gesprekspartner en ook wij zelf nu vaak een mondmasker dragen valt alles wat met de uitdrukkingen van lippen, mondhoeken, wangen gewoon weg. Mijn vriendin die personeelsselecties doet zei me tijdens de lock-down: “Karina, zo langs een zoom-call selecties doen, ik vind het verschrikkelijk!”. Nu zegt ze me: “Nu zijn we terug aan het werk met de nodige ‘social distancing’, maar nu komen ze allemaal binnen met een mondmasker op. Nu is het nog moeilijker om te communiceren.” Inderdaad, onze communicatie met een mondmasker is heel anders dan in normale omstandigheden.

Ogen zeggen veel, maar het verhaal is nooit helemaal compleet zonder de mond. Nu lippen, tong, neus en wangen steeds vaker achter een masker verdwijnen, komt onze communicatie onder druk te staan. Plots verandert iedere ontmoeting met een gemaskerde buur of winkelbediende in een ongewild raadspelletje.

Uit De Standaard van 23 april j.l. citeer ik: Als hoofd van de dienst Plastische Heelkunde van het UZ Gent beheerst professor Nathalie Roche de kunst om de gezichten van haar patiënten te lezen. Zij weet: de mond is een belangrijk communicatiemiddel. De mond is een bijzonder complex anatomisch gegeven en telt meer dan tien spieren. Die heb je nodig om boos te kunnen kijken, te lachen en ook om normaal te kunnen eten en drinken. Door niet alleen de mond maar ook de neus en wangen achter een masker te verbergen, wordt helder communiceren een uitdaging. ‘Een groot deel van je mimiek verdwijnt en enkel de motoriek rond de ogen blijft waarneembaar. Aan de ogen van mijn patiënten kan ik nog wel zien of het goed gaat of niet. Maar dat heeft niet zozeer met de spierbewegingen te maken, het zit meer in een blik, een uitdrukking of een gevoel.’

We gaan ons dus meer leren focussen op de andere non-verbale communicatiemiddelen:

  • Oogcontact houden met je gesprekspartner is ontzettend belangrijk. Het geeft de andere persoon het gevoel dat je bij de les bent en oprecht interesse hebt voor wat hij te vertellen heeft. Toch kun je er heel makkelijk de mist mee ingaan. De andere constant recht aan blijven kijken, zal hem een onprettig gevoel geven. Bij heel formele gesprekken heb je op het werk ook documenten bij de hand waarnaar je even kunt kijken, zodat het oogcontact gedoseerd wordt. Oogcontact wordt ook moeilijker als de andere persoon in een dominantere positie zit, zoals een lid van de Raad van Bestuur of iemand van de overheid. Wie naar de grond staart, oogt al snel nerveus en zelfs onbetrouwbaar.
  • Soms is het echt niet de bedoeling dat je gezicht telkens verraadt hoe je ergens over denkt. Het is dan aan te raden om je gezichtsuitdrukking enigzins onder controle te houden. Frons niet te snel en te vaak, want dat geeft de indruk dat je het niet eens bent met wat er gezegd wordt.
  • Je lichaamshouding is bepalend voor de manier waarop je overkomt. Denk aan de manier waarop je tijdens een netwerkevent de zaal binnenkomt. Sta rechtop met je schouders naar achteren. Hef je hoofd omhoog en steek je kin iets vooruit. Liever openheid? Richt dan je lichaam en je hoofd naar de anderen toe. In interpersoonlijke gesprekken steek je je kin niet vooruit en houd je je hoofd een beetje schuin. Je zult automatisch knikken als je gesprekspartner iets vertelt en je zal tot een beter contact komen.
  • Hoe geef je iemand een hand? Is dat een stevige handdruk? Of eerder een zachte? Schud de hand van iemand ook niet langer dan nodig is. Oh jeetje…. Dit mogen we ook niet in coronatijd. Nu zal de kracht waarmee we elkaars ellebogen aanraken van invloed zijn!
  • Wat doen de armen van je gesprekspartner? Bungelen ze een beetje langs het lichaam? Houdt hij ze gekruist voor de borst? Dat kan voor een defensieve of ongeïnteresseerde houding zorgen. Wilde, wijde gebaren zijn ook niet verstandig. Dat kan overenthousiasme, onvolwassenheid of zelf onzekerheid suggereren. De beste houding in een professionele context is om je armen naast je lichaam te houden, boven je heupen. Daarmee maak je een zelfverzekerde en ontspannen indruk.
  • Ook wat je met je benen doet, is van belang. Ben jij iemand die heftig met de benen of voeten heen en weer wiebelt? Dat duidt op zenuwen of spanning. Als je je benen over elkaar kruist, dan ben je sneller geneigd om met de voeten te wiebelen. Rust het ene been op de knie van het andere been, dan kan dat arrogant overkomen. Het is beter om alleen je enkels te kruisen of om je voeten naast elkaar op de grond te zetten. Daarmee maak je een zelfverzekerde indruk en het is bovendien veel beter voor je bloedsomloop.

Naast deze lichaamssignalen zijn er nog veel meer manieren waarop non-verbale boodschappen worden doorgegeven.

Waaraan denk jij bij voorbeeld? Ik lees het graag in je opmerking.

Pin It on Pinterest

Share This